Bạn có một bộ não trong đường ruột. Không, đó không phải là một lời xúc phạm mà đơn giản là sự thật! Có lẽ bạn từng nghĩ rằng ruột chỉ là một cơ quan của hệ tiêu hóa. Nhưng thực tế không phải vậy. Trong những năm gần đây, người ta thường nhắc đến đường ruột như một “bộ não thứ hai”.
Điều đó có nghĩa là gì? Câu trả lời nằm ở sự giao tiếp chặt chẽ giữa ruột và não, hiện được gọi là “trục não–ruột” (gut-brain axis). Bên trong đường ruột tồn tại một hệ thần kinh tự chủ thực sự, được gọi là hệ thần kinh ruột (enteric nervous system), với mạng lưới tế bào thần kinh tương tự như trong não bộ.
Điều này có nhiều ý nghĩa đối với sức khỏe tâm thần và hệ miễn dịch của chúng ta, cũng như đối với nhiều vấn đề sức khỏe mà thoạt nhìn có vẻ không liên quan trực tiếp đến tiêu hóa. Chiều ngược lại cũng đúng: các vấn đề về cảm xúc có thể ảnh hưởng đến đường ruột. Trục não–ruột cho thấy có một mối liên hệ hai chiều giữa hai cơ quan này
Giáo sư Emeran Mayer, chuyên gia về tiêu hóa tại Đại học California (Hoa Kỳ), cho biết đường tiêu hóa và não bộ có mối liên hệ chặt chẽ đến mức các nhà khoa học đã đưa ra khái niệm “trục não–ruột” (gut–brain axis) để mô tả sự giao tiếp hai chiều giữa hai cơ quan này. Không chỉ đảm nhiệm chức năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng, đường ruột còn là nơi cư trú của hàng nghìn tỷ vi sinh vật tạo thành hệ vi sinh vật đường ruột.
Khi hệ vi sinh vật đường ruột duy trì được sự cân bằng và đa dạng, cơ thể có điều kiện thuận lợi để duy trì sức khỏe tiêu hóa, miễn dịch và tinh thần. Ngược lại, khi sự cân bằng này bị phá vỡ, tình trạng loạn khuẩn đường ruột có thể xảy ra, kéo theo các phản ứng viêm và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy sự thay đổi của hệ vi sinh vật đường ruột có liên quan đến các rối loạn thần kinh và tâm thần như lo âu, trầm cảm, cũng như một số tình trạng khác như béo phì, hội chứng chuyển hóa và rối loạn phổ tự kỷ. Những phát hiện này cho thấy sức khỏe đường ruột không chỉ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa mà còn đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe toàn diện của con người.
Đây cũng là lý do bạn cảm thấy nôn nao hoặc bồn chồn trong bụng mỗi khi phấn khích hoặc lo lắng. Cũng chính vì vậy stress thường xuyên dễ gây ra rối loạn tiêu hóa. Vì 90% serotonin (hormone hành phúc) của cơ thể nằm trong ruột nên khi mất đi sự cân bằng giữa các loại vi khuẩn, trạng thái tinh thần của bạn sẽ không ổn định, kèm theo đó là các triệu chứng như tiêu chảy hoặc táo bón (do quá nhiều hoặc quá ít serotonin trong ruột). Hai triệu chứng này lại lần lượt dẫn đến những rối loạn tâm lý như lo lắng và trầm cảm. Cứ như vậy sẽ tạo thành một vòng tuần hoàn tồi tệ.
Tuy nhiên, bạn có thể tận dụng mối quan hệ chặt chẽ giữa tinh thần, tiêu hóa và vi khuẩn vì các nghiên cứu đã chứng minh: chỉ cần cải thiện một trong ba yếu tố thì hai yếu tố còn lại cũng nhận được ảnh hưởng tích cực.
Nguồn
https://unicamillus.org/en/news/our-gut-second-brain-gut-health-simply-explained/
Meyer et al (2015). Gut/brain axis and the microbiota.J Clin Invest;125(3):926–938
