Tình trạng táo bón ở người cao tuổi

Táo bón là một trong những rối loạn tiêu hóa thường gặp ở người cao tuổi. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 20% người từ 60 tuổi trở lên gặp tình trạng táo bón mạn tính. Quá trình lão hóa cùng với những thay đổi về chế độ ăn uống, mức độ vận động và việc sử dụng một số loại thuốc có thể làm tăng nguy cơ táo bón, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người cao tuổi.

Táo bón là gì?

Mỗi người có thể có tần suất đi tiêu khác nhau, từ ba lần mỗi ngày đến ba lần mỗi tuần vẫn được xem là bình thường. Táo bón thường được xác định khi số lần đi tiêu giảm xuống dưới ba lần mỗi tuần, phân khô cứng, khó đi ngoài, phải rặn nhiều hoặc có cảm giác đi tiêu chưa hết.

Vì sao người cao tuổi dễ bị táo bón?

Có nhiều nguyên nhân khiến táo bón trở nên phổ biến hơn ở người cao tuổi.

1. Chế độ ăn thiếu chất xơ

Nhiều người cao tuổi có xu hướng ăn ít rau xanh, trái cây hoặc ngũ cốc nguyên hạt do giảm cảm giác ngon miệng, khó nhai hoặc thói quen ăn uống. Khi lượng chất xơ không đủ, khối lượng phân giảm, khiến phân di chuyển trong ruột chậm hơn và dễ trở nên khô cứng.

2. Uống không đủ nước

Cảm giác khát thường giảm dần theo tuổi tác, khiến nhiều người cao tuổi không uống đủ nước. Khi cơ thể thiếu nước, đại tràng sẽ hấp thu nhiều nước hơn từ phân, làm phân khô và khó đào thải.

3. Ít vận động

Việc ít vận động do tuổi tác hoặc các bệnh lý về xương khớp, tim mạch hay thần kinh có thể làm giảm nhu động ruột, từ đó làm tăng nguy cơ táo bón.

4. Những thay đổi của hệ tiêu hóa theo tuổi tác

Quá trình lão hóa có thể làm nhu động ruột chậm hơn và giảm hiệu quả phối hợp của các cơ tham gia quá trình đại tiện. Điều này khiến việc đi tiêu trở nên khó khăn hơn so với khi còn trẻ.

5. Tác dụng phụ của một số loại thuốc

Một số thuốc thường được sử dụng ở người cao tuổi như thuốc giảm đau nhóm opioid, thuốc bổ sung sắt, thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng cholinergic hoặc một số thuốc kháng acid chứa nhôm có thể gây táo bón. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc mà nên trao đổi với bác sĩ nếu nghi ngờ thuốc là nguyên nhân.

Táo bón kéo dài có thể gây ảnh hưởng gì?

Táo bón kéo dài không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày mà còn có thể dẫn đến một số biến chứng như trĩ, nứt kẽ hậu môn hoặc tình trạng phân ứ đọng (kẹt phân), đặc biệt ở người cao tuổi.

Ngoài ra, việc phải rặn mạnh khi đi tiêu có thể làm tăng áp lực trong ổ bụng và huyết áp trong thời gian ngắn. Vì vậy, người mắc các bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp cần chủ động phòng ngừa và điều trị táo bón theo hướng dẫn của bác sĩ.

Làm thế nào để phòng ngừa táo bón?

Để giảm nguy cơ táo bón, người cao tuổi nên:

- Ăn đa dạng thực phẩm, tăng cường chất xơ từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu.

- Bổ sung thêm các loại thức ăn có chứa probiotics như sữa chua, sữa uống lên men, natto,...

- Uống đủ nước mỗi ngày theo nhu cầu của cơ thể, trừ trường hợp có chỉ định hạn chế nước của bác sĩ.

- Duy trì vận động phù hợp với thể trạng, chẳng hạn như đi bộ hoặc tập các bài tập nhẹ nhàng.

- Tập thói quen đi tiêu vào một khung giờ cố định và không nên nhịn đi tiêu khi có nhu cầu.

Bên cạnh chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh, việc duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột cũng góp phần hỗ trợ sức khỏe hệ tiêu hóa. Nếu tình trạng táo bón kéo dài, kèm theo đau bụng nhiều, đi ngoài ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc thay đổi thói quen đi tiêu kéo dài, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

Nguồn: Tổng hợp